Η ισοπεδωτική, μαύρη κωμωδία του Έντουαρντ Άλμπι «Η Γίδα», σε σκηνοθεσία Παύλου Δανελάτου, έρχεται την Παρασκευή 22 Νοεμβρίου στο «Artbox Fargani» από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, σεσυμπαραγωγή με την Πολιτεία Πολιτισμού.
Ο πολυβραβευμένος με τρία Πούλιτζερ Αμερικάνος συγγραφέας, Έντουαρντ Άλμπι, έγραψε τη «Γίδα ή Ποια είναι η Σύλβια;», η οποία θεωρείται ένα από τα πιο σπουδαία και τολμηρά του έργα. Η «Γίδα» του είναι ένα προκλητικό έργο με καυστικό χιούμορ, εκρηκτικούς χαρακτήρες, πανέξυπνους διαλόγους. Προσεγγίζει τα ανθρώπινα πάθη με τρυφερότητα και σκληρότητα συνάμα. Είναι ένα έργο βαθύτατα ανθρώπινο, κοινωνικό και πολιτικό, ένα δυνατό ψυχογράφημα.
Η πένα του Άλμπι, ειλικρινά ανατρεπτική και αιρετική, φέρνει στο φως τα κατώτερα ένστικτα μιας κατά τα άλλα ευτυχισμένης οικογένειας, ευτυχισμένης σύμφωνα με τις νόρμες της σύγχρονής μας κοινωνίας, και θέτει ερωτήματα σχετικά με την ανθρώπινη ευτυχία και την ηθική ακεραιότητα. Στο έργο αυτό, όλοι οι ήρωες πάσχουν και παλινδρομούν ανάμεσα στην ειλικρίνεια και το «κρύβομαι πίσω από το δάχτυλό μου».
Κατά τη διάρκεια της παράστασης αποδομείται, σε χρόνο dt, η αστική και οικογενειακή ευτυχία μέσα στην οποία ζουν οι ήρωες. Ο… τρελός έρωτας του απόλυτα επιτυχημένου Μάρτιν για μια Γίδα φέρνει καταστροφικές συνέπειες στην οικογένεια, τα μέλη της οποίας έρχονται αντιμέτωπα με τον ίδιο τους τον εαυτό. Τελικά δεν είναι όλα και τόσο «τακτοποιημένα» όσο φαίνονται; Την απάντηση την δίνει η ίδια η παράσταση όπου η κωμωδία συνυπάρχει με το τραγικό θέτοντας ερωτήματα για την ίδια μας την κοινωνία.
Η σκηνοθεσία του Παύλου Δανελάτου και οι ερμηνείες των ηθοποιών με έναν μοναδικό τρόπο φέρνουν στο πιάτο του θεατή μια κοινωνία σαθρή, προβληματική, ηθικά ανεπαρκή, ή και όχι… Μας προβληματίζουν και μας προκαλούν σε μια διαδικασία αυτοκριτικής και απόστασης ή συμμετοχής στο δράμα που εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μας.
Η υπόθεση: Ο Μάρτιν και η Στήβι, χρόνια παντρεμένοι, φαίνεται, μαζί με τον gay έφηβο γιο τους, να είναι η τέλεια οικογένεια, με αλληλοσεβασμό, αγάπη και έρωτα που διαρκεί στο χρόνο. Ο Μάρτιν είναι αρχιτέκτονας που έχει μόλις βραβευτεί με το βραβείο Πρίτσκερ, ενώ παράλληλα του ανατίθεται ο σχεδιασμός της παγκόσμιας πόλης, που κοστίζει δισεκατομμύρια δολάρια. Στο απόγειο ωστόσο της καριέρας του, ο Μάρτιν, που μόλις έχει συμπληρώσει τα πενήντα, ερωτεύεται μια γίδα. Ένας έρωτας, απόλυτος, απίστευτα δυνατός και συνάμα βασανιστικός και δυσνόητος που δείχνει να τον κλονίζει. Μετά την αποκάλυψη στο δημοσιογράφο και φίλο του Ρος, όλα μοιάζουν να γκρεμίζονται και συνάμα όλοι γύρω του νιώθουν να οδηγούνται στην καταστροφή.
Είναι ικανός ο άνθρωπος να ζει μια τέλεια ζωή ή μήπως η τελειότητα αποτελεί ύβρι και η πτώση είναι μονόδρομος; Πώς ξεπηδούν οι δυνάμεις της φύσης μέσα από το έλλογο σχέδιο του ανθρώπου για τη ζωή του; Εξημερώνονται τα ένστικτα και πώς αντεπιτίθενται οι πρωτόγονες επιθυμίες; Πού σταματάει η δύναμη του ανθρώπου πάνω στα ζώα; Πόσο δικαίωμα έχει να τα ονοματοδοτεί, να τα νοηματοδοτεί, να τα βιάζει ή να τους αφαιρεί τη ζωή;
Το πολυβραβευμένο έργο Η Γίδα ή ποια είναι η Σύλβια του Έντουαρντ Άλμπι, γραμμένο το 2000, αποτελεί γροθιά στην κανονικότητα και στην «υγιή», «επιτυχημένη» ζωή του δυτικού ανθρώπου, δημιουργώντας εκείνες τις ρωγμές, μέσα από τις οποίες ξεπηδούν οι άλογες δυνάμεις της φύσης. Ο Άλμπι τοποθετεί τους ήρωές του μεταξύ γελοίου και τραγικού, αναδεικνύοντας με τον τρόπο αυτό τα όρια του ανθρώπου και των δυνατοτήτων του.
Ο σκηνοθέτης της Γίδας, Παύλος Δανελάτος, αιτιολογεί την επιλογή του συγκεκριμένου έργου, το οποίο κι έχει μεταφράσει. Αγαπά και θαυμάζει τη λογική του Άλμπι, το καυστικό του χιούμορ και την ψυχογραφική του δεινότητα. Η Γίδα αποτελεί το πιο τολμηρό και τελευταίο δυνατό κείμενο του Άλμπι, το οποίο αγγίζει όχι μόνο την αμερικάνικη αλλά και την ελληνική κοινωνία. Κείμενο υπεράνω εθνικότητας και ηθικής, διατηρεί έως και σήμερα τον διαχρονικό του χαρακτήρα, καθώς προβάλλει τις αιτίες της ανειλικρίνειας και της αλλοτρίωσης του σύγχρονου ανθρώπου που διαρκώς κάτι θέλει να πετύχει. Το ερώτημα είναι εάν η επιτυχία που κυνηγά είναι συνυφασμένη με την ευτυχία και την αλήθεια της ύπαρξής του ή αποτελεί ένα τραγικό κι επικίνδυνο υπαρξιακό άθυρμα. Για τον Παύλο Δανελάτο, το συγκεκριμένο έργο δεν υπηρετεί μονάχα ψυχογραφικούς και φιλοσοφικούς στοχασμούς, αλλά έχει μια ιδιαίτερη αισθητική. Αποτελεί μια προσεγμένη και καλοδουλεμένη προσέγγιση.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ ΠΑΥΛΟ ΔΑΝΕΛΑΤΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΗΘΟΠΟΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΧΑΤΖΗΣΑΒΒΑ
Σκηνοθετικό σημείωμα: "Η σχέση μου με τον Άλμπι ξεκινάει από το 2000, όταν σε συμπαραγωγή των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Βέροιας και Σερρών σκηνοθέτησα το ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ με δυο αγαπημένους ηθοποιούς, τον Τάκη Μόσχο και τη Θάλεια Σκαρλάτου. Ήταν μια παράσταση που το κοινό αγκάλιασε με θέρμη όπου παίχτηκε, στις Σέρρες, στη Βέροια και τελικά στη Θεσσαλονίκη, όπου ήταν για περίπου έναν μήνα στο Θεατράκι του Μύλου. Από τότε τον αγάπησα ακόμη περισσότερο, τόσο ώστε να κάνω τη μετάφραση του (Θαλασσογραφία), ένα έργο που περιμένει στο συρτάρι ακόμη, αγάπησα αυτή την άμεση γλώσσα του που κρύβει τόσα πολλά, τα παράλογα παιχνίδια του και την ειλικρινή σκληρότητα για τους ανθρώπους και τις σχέσεις τους.
Σήμερα σκέφτομαι ότι ακριβώς τότε, το 2000, ο Άλμπι έγραφε το τελευταίο μεγάλο έργο του, τη ΓΙΔΑ, που πάλι σε μια συμπαραγωγή σκηνοθετώ φέτος και πάλι με έναν εξαιρετικό θίασο από ηθοποιούς του ΚΘΒΕ. Πολλές φορές ο Άλμπι έχει δηλώσει πως δεν κάνουμε θέατρο για να ευχαριστήσουμε αλλά για να αναστατώσουμε κι εδώ, στη ΓΙΔΑ, βάζει φωτιά όχι θέτοντας επί σκηνής (όπως στα περισσότερα έργα του) κατεστραμμένα ζευγάρια αλλά την τέλεια, την ιδανική οικογένεια.
Σ’ αυτό λοιπόν, το τελευταίο μεγάλο έργο του, ο Άλμπι επιλέγει να τρυπώσει τη Σύλβια, την πιο ακραία ερωμένη όλων των εποχών, για να διαλύσει τη μεγαλοαστική ευτυχία και να αναγκάσει άπαντες να αποκαλύψουν αυτό που πραγματικά σκέφτονται και πιστεύουν.
Κάποτε είπα στους μαθητές μου ότι τα μεγάλα έργα έχουν, κατά την ταπεινή γνώμη μου, ένα κοινό χαρακτηριστικό: φέρνουν τους ήρωες μπροστά σε άγρια, αδυσώπητα διλήμματα. Από την τραγωδία μέχρι σήμερα αυτό συμβαίνει.
Αυτό κάνει ο Άλμπι, αυτός ο κύριος που χαμογελάει πονηρά, στα παρασκήνια βλέποντας το κοινό να παρασύρεται με τους κωμικοτραγικούς του ήρωες και στο τέλος να μένει μετέωρο στην πλατεία όπως εκείνοι επί σκηνής, κι ύστερα να φεύγει με σκέψεις που ποτέ δε θα ήθελε να κάνει…"
Παύλος Δανελάτος
Ο Κώστας Χατζησάββας μάς παρουσιάζει τα μελανά σημεία του χαρακτήρα που υποδύεται, ενός πετυχημένου και βραβευμένου συζύγου, ταυτόχρονα κτηνοβάτη και ίσως ‘’ευλογημένου’’ και με άλλα υφέρποντα χαρακτηριστικά και πάθη. Μας μιλάει για την αλήθεια και το ψέμα του ήρωά του, την ύβρι που ο χαρακτήρας του διαπράττει, το εύλογον και το πρέπον της τιμωρίας του, το ζωώδες ένστικτο που ακόμη δεν έχει καλλιεργηθεί κι αποδυναμωθεί παρόλη την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους, την απουσία της χαράς και το ματαιόδοξο κυνήγι της επιτυχίας.
Όλοι ομολογουμένως τείνουν με αυστηρότητα το δάχτυλο στον ήρωα που ερωτεύτηκε τη γίδα. Τον αποδομούν, τον απορρίπτουν και τον γκρεμίζουν βάσει μιας ηθικής που κανείς από εμάς βεβαίως δεν αμφισβητεί, είτε από σεβασμό στην εκάστοτε ύπαρξη, ανθρώπου ή ζώου, είτε από αγάπη είτε από ηθική υποχρέωση είτε από κοινωνική επιταγή. Κι όμως, τα όρια ανάμεσα στο φυσιολογικό και το αφύσικο φαίνονται ρευστά, όσο κι αν θέλουμε η αλήθεια να είναι μία και μοναδική.
Η συμπαθητική φυσιογνωμία του κτηνοβάτη και του ανώμαλου που αναζητά κι ερωτεύεται την αθωότητα ίσως σας βάλει σε σκέψεις. Γιατί τα ζωώδη ένστικτα βρίσκονται ακόμη μέσα μας, όσο και μέσα του. Το έργο αυτό αποτελεί έναν ακόμη καθρέπτη. Η δυναμική του έργου αυτού έγκειται στο γεγονός ότι κλονίζει και συγκλονίζει το ηθικό μας σύμπαν, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί ανεξάρτητα της αγάπης και της χαράς που θα έπρεπε να νιώθουμε ο ένας για τον άλλον βάσει ενστίκτων κι όχι μιας εκ των άνω ηθικής.
Ευχαριστούμε από καρδιάς τον Παύλο Δανελάτο και τον Κώστα Χατζησάββα που επικοινώνησαν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους για το έργο.
Ευχαριστούμε το Artbox Fargani για τη φιλοξενία του. Ευχόμαστε και η παράσταση αυτή να ταξιδέψει όμορφα στον χώρο και τον χρόνο.
ΣΩΦΕΡ θεάτρου και άλλων δαιμονίων... 
Περιμένουμε τα σχόλια σας!